Nuenen

Nuenen is een dorp, dat ongeveer 8 km ten noord-oosten van Eindhoven ligt. Samen met de dorpen Gerwen en Nederwetten vormt het één gemeente Nuenen c.a. (cum annexis). Het dorp heeft ongeveer 18000 inwoners; de gehele gemeente telt ruim 22000 inwoners.

De naam Nuenen, Nuenhem of Nuynhem is een zogeheten Frankische heimnaam, ontstaan tussen de 5e en de 8e eeuw. Het achtervoegsel ‘hem’ betekent heim of woonplaats. Het voorvoegsel ‘nuen’ of ‘nuyn’ betekent ‘nieuw’. De ‘oude’ woonplaats zou misschien Gerwen geweest kunnen zijn.

Hertog Jan II van Brabant verleende op 4 december 1300 ‘Sint-Barbaradag’ aan de inwoners van Nuenen-Gerwen de gebruiksrechten van de gemeenschappelijke gronden, bestaande uit heide, hooilanden en moerassen. Hiermee werd de basis gelegd voor wat later de gemeente Nuenen c.a. zou worden.

Gerwen

Gerwen is een van de dorpen van de gemeente Nuenen c.a. Het ligt ongeveer 2 km ten noorden van het hoofddorp Nuenen en heeft ongeveer 2600 inwoners.

Het dorp Gerwen,‘Gherwins­heim’, is in de Frankische tijd tussen de 5e en de 8e eeuw ontstaan. Gherwin is de naam van een Germaans stamhoofd naar wie de plaats Gerwen zou zijn genoemd. De betekenis is ‘speervriend’; ‘ger’ of ‘gairu’ is speer en ‘win’ is vriend. De eerste vermelding van de naam Gerwen is te vinden in een koopakte uit 1281, waarin landerijen in Ghaeruewen worden verkocht. Hertog Jan II van Brabant verleende op 4 december 1300 ‘Sint-Barbaradag’ aan de inwoners van Nuenen-Gerwen de gebruiksrechten van de gemeenschappelijke gronden, bestaande uit heide, hooilanden en moerassen. Hiermee werd een begin gemaakt van wat later de gemeente Nuenen c.a. zou worden.

Nederwetten

Nederwetten is een van de dorpen van de gemeente Nuenen c.a. Het ligt aan de rivier de Dommel en ongeveer 4 km ten noord-westen van Nuenen.

Het aantal inwoners bedraagt (2013) ca 800.
Nederwetten beslaat het grondgebied dat vroeger tot de priorij van Hooidonk behoorde. Ontginningen in de 12e en 13e eeuw leidden tot het ontstaan van het dorp Nederwetten. ‘Wetten’ verwijst naar lage, natte gronden. In tegenstelling tot Opwetten ligt Nederwetten stroomafwaarts (neerwaarts) langs de Dommel.

De heerlijkheid Nederwetten was tot 1821 een zelfstandige gemeente. In 1810 werd Eckart toegevoegd aan de gemeente Nederwetten. Per 1 januari 1821 werd de gemeente Nederwetten-Eckart opgeheven. Nederwetten werd toegevoegd aan de gemeente Nuenen-Gerwen en Eckart ging naar de gemeente Woensel.

Eeneind

Eeneind is een buurtschap in de gemeente Nuenen c.a., ongeveer twee km ten zuiden van het hoofddorp Nuenen. Eeneind heeft ongeveer 800 bewoners.
In de loop van de 16e eeuw werd de oorspronkelijke naam Enode verbasterd tot Eeneind. Enode heeft de betekenis van ‘Einzelhof’. Dat is een ontginningsboerderij gelegen in een heidegebied. De Eeneindse ontginningsboerderij is de Collse Hoef.

De huidige kern Eeneind maakte oorspronkelijk deel uit van Boord-Opwetten. Vanaf 1866 is rond het toen gebouwde station Nuenen aan de spoorlijn Eindhoven-Venlo de buurtschap Eeneind ontstaan.

Eckart

Eckart is van oorsprong een eiland dat wordt omsloten door de rivier de Dommel en de zijtak de Dooigraaf of Dode Gracht. In 1312 wordt de oostelijke hoek van het eiland Eykart genoemd, later in de volksmond Eekert. De naam Eckart verwijst naar gemeenschappelijke heidegrond met eikenbomen. ‘Eyk’ is eik en ‘art’ of ‘ert’ verwijst naar het gebruik maken van de gronden. De heerlijkheid Eckart was tot 1810 een zelfstandige gemeente. Van 1810 tot 1821 maakte Eckart deel uit van de gemeente Nederwetten-Eckart. Op 1 januari 1821 werd de gemeente Nederwetten-Eckart opgeheven. Nederwetten ging naaar de gemeente Nuenen-Gerwen en Eckart ging naar de gemeente Woensel, die tot 1896 gemeente ‘Woensel en Eckart‘ heette. De gemeente Woensel ging op 1 januari 1920 op in groot-Eindhoven, bestaande uit: Eind­hoven (stad), Gestel en Blaarthem, Strijp, Stratum, Tongelre en Woensel.